Oorlog in het Midden-Oosten: waarom de gasprijs opnieuw stijgt

De spanningen in het Midden-Oosten lopen snel op. De recente militaire acties tegen Iran en de reactie van Iran, hebben directe gevolgen voor de wereldwijde energiemarkten. Vooral de gasprijs reageert sterk op de geopolitieke situatie en dat is merkbaar op de Europese energiemarkten.

In dit blog lees je wat er precies gebeurt, waarom dit gevolgen heeft voor de gasprijzen en wat dit betekent voor je energierekening.

Invloed van de Golfregio op de energieaanvoer

De internationale situatie is in korte tijd geëscaleerd. Militaire aanvallen door de VS en Israël hebben de regio verder onder druk gezet, waardoor Iran de Straat van Hormuz de facto heeft afgesloten. Dit is een van de belangrijkste zeeverbindingen ter wereld:

· Ongeveer 20% van alle wereldwijd verhandelde LNG en olie passeert deze waterweg, waaronder vrijwel alle exporten uit Qatar; een van de grootste producenten van LNG.

· De scheepvaart in het gebied is teruggevallen tot een fractie van normaal niveau doordat meerdere tankers zijn aangevallen of stilgelegd.

· Grote rederijen vermijden de route door veiligheidsoverwegingen, waardoor energieaanvoer stagneert. Bovendien trekken verzekeringsmaatschappijen massaal hun oorlogsrisico-dekking in, waardoor schepen deze route, maar ook omringende wateren vermijden.

· Tegelijkertijd heeft Qatar de LNG-productie tijdelijk stopgezet na droneaanvallen op energiecomplexen.

Wat doet dit met de gasprijzen?

De Europese gasvoorraden waren al laag en in Nederland zelfs onder de 15%. Door deze ontwikkelingen stijgen de gasprijzen in een ongekend tempo. Dit is wat er nu gebeurt:

· In slechts één dag steeg de Europese gasprijs met ruim 25 tot 40% door angst voor langdurige verstoringen.

· De TTF-gasprijs, de Europese benchmark, staat op het hoogste niveau in maanden en is sterk volatiel door de onzekerheden op de markt.

· Doordat Qatar de productie stillegt en schepen de Straat van Hormuz vermijden, ontstaat er wereldwijd schaarste.

· Azië en Europa concurreren nu extra sterk om beschikbare LNG-ladingen, wat de prijzen verder opdrijft.

Wat betekent dit voor ondernemers en consumenten?

Zelfs met deze stijgende inkoopprijzen op de groothandelsmarkt is het effect op de dagelijkse energiekosten minder extreem dan sommige krantenkoppen suggereren. Dat komt omdat het grootste deel van de energieprijs bestaat uit belastingen. Slechts een klein deel van het tarief bestaat uit inkoopkosten. Dit betekent bij een dynamisch energiecontract dat je energierekening omhooggaat, maar minder dan de procentuele stijging van de energieprijs. Vaste en variabele contracten zullen ook in prijs stijgen omdat hierin een hoge risicopremie wordt meegenomen. De historie toont aan dat dit soort prijspieken over het algemeen ook weer snel afvlakken. En dat dynamische energiecontracten over een jaar genomen voordeliger zijn dan vaste contracten.

Hoelang gaat dit duren?

Het is op dit moment lastig om hier antwoord op te geven. De energiemarkt reageert sterk op de aanhoudende geopolitieke onzekerheid en hoe de prijzen zich verder ontwikkelen hangt af van verschillende scenario’s.

· Als de spanningen langere tijd aanhouden, wordt het moeilijker om de Europese gasvoorraden aan te vullen. Europa moet dan concurreren met andere regio’s voor LNG-leveringen, wat de prijzen verder kan opdrijven. Deze hogere marktprijzen worden vervolgens weer meegenomen in de vaste tarieven.

· Als de Straat van Hormuz snel wordt vrijgegeven, kan de doorstroming van olie en LNG zich herstellen en ontstaat er weer ruimte voor stabilisatie op de energiemarkt. In dat geval kunnen de prijzen juist weer zakken richting het niveau van vóór de escalatie.

· De weersontwikkelingen spelen ook een factor, want door de relatief hoge temperatuurverwachtingen, kan het gemiddelde verbruik omlaag, wat een dempend effect op de prijs kan hebben.

Conclusie: een onrustige wereld, een beweeglijke gasmarkt

De spanningen in Iran en het Midden-Oosten raken direct aan de wereldwijde energievoorziening. De combinatie van militaire aanvallen, het vrijwel tot stilstand komen van de scheepvaart en het stilleggen van LNG-productie leidt tot sterke prijsstijgingen.

Hoe lang dit aanhoudt, hangt volledig af van geopolitieke ontwikkelingen.